Bornem

Bornem heeft een inwoneraantal van ongeveer 21.000 en is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen. Het historische Land van Bornem komt in grote mate overeen met de huidige gemeente Bornem, die op 1 januari 1977 is ontstaan door de samenvoeging van de vroegere gemeenten Bornem, Hingene, Mariekerke en Weert. Dit 'Land van Bornem' is als het ware genesteld tegen de binnenzijde van een grote bocht van de Schelde. Archeologische vondsten bevestigen Romeinse aanwezigheid op sommige van die plaatsen. In de tweede helft van de 4de eeuw begonnen de Franken de reeds bestaande ontginningen over te nemen om daarna nieuwe gronden in cultuur te brengen. Verschillende plaatsnamen verwijzen naar hun Frankische afkomst zoals Doregem, Miedegem (nu Boskant), Luipegem en Kaeneghem en ook Bornem. Volgens sommige auteurs zou Klein-Mechelen, het mahal of de vergaderplaats (meiveld) van de Franken uit Klein-Brabant geweest zijn zoals Mechelen dat was voor een ander deel van Brabant.

Het Land van Bornem is als zelfstandige heerlijkheid tot stand gekomen in de periode van de plundertochten der Noormannen (9de eeuw). Het oprichten van de ronde toren en de bijbehorende gebouwen op de plaats waar nu het kasteel van Bornem staat, is terug te brengen tot die tijd. De ligging aan de Schelde, die toen nog haar oude loop volgde, vlakbij de samenvloeiing met de Rupel en de Durme, was goed gekozen. In 910 werd het Land van Bornem, samen met Mechelen, door Karel de Eenvoudige, Koning der Franken, aan de bisschoppelijke kerk van Luik geschonken. Later werd het te leen gegeven aan de Graven van Vlaanderen. In 1057 kwam het definitief onder Vlaanderen door een overeenkomst gesloten door Boudewijn V op een Rijksdag te Keulen. Oorspronkelijk bestond het Land van Bornem uit de moerparochie Bornem met haar afhankelijkheden Havekesdunc en Hinken. In de 10de eeuw werd het land van Dendermonde herverdeeld en werd Mariekerke aan het Land van Bornem toegevoegd onder het beheer van de Heren van Bornem. De eerste Heer van Bornem met die naam is Lambrecht, die in 1007 ook Kastelein van Gent benoemd werd.

Vanaf 1088 zal Wenemaar, één der opvolgers en ridder van de Orde der Tempeliers, een serieus elan geven aan de ontwikkeling van het Land van Bornem. De schenkingsakte (1100) van zijn hand is één der voornaamste akten voor de gemeente, door de toegestane vrijheden, giften en de toelating om het hier verblijvende kapittel van kanunniken, verbonden aan de kerk van Bornem, tot abdij te verheffen. Zijn opvolgers Seger I en Seger II, eveneens ridders van de Orde der Tempeliers, zijn ook sterk geïnteresseerd in hun domein en verblijven te Bornem. Zij zijn begraven in de Romaanse crypte (Krochtkapel) van de kerk van Bornem. Van Seger II zijn daar in 1978 restanten van zijn grafzerk teruggevonden. Van de opvolgers verleent Hugo I in 1228 zekere vrijheden aan de inwoners van Mariekerke en van dit ogenblik af spreekt men over: 'de Stadt, Poorte ende Vrijheit van Sinte Marie...'. In 1250 verkoopt Hugo II de heerlijkheid aan Margaretha van Constantinopel en komt het Land van Bornem rechtstreeks onder de Graven van Vlaanderen.

Historische namen als Gewijde van Dampierre, Robrecht van Kassel, die in 1320 de Oude Schelde laat indijken, Yolande van Vlaanderen die het beheer toevertrouwt aan Jacob van Artevelde die de volledige afsluiting van de Oude Schelde verwezenlijkt, onderstrepen het belang van deze regio. Daarna begint een periode waarin vooral erfopvolgingen leiden tot ingewikkelde verdelingen. De 'uitheemse heren' bekommeren zich minder om hun domein. Vervallen en leeggeplunderd tijdens de geuzenoorlogen wordt het op 29-07-1586 verkocht aan de Spaanse edelman Pedro Coloma. De bevolking had te lijden onder oorlogen, overstromingen en pestepidemieën. Akkers bleven onbewerkt, wat leidde tot gebrek aan voedsel en stijgende prijzen.

Bekijk hier ons aanbod hotels in Vlaanderen