Politiek

De laatste landelijke verkiezingen (parlementsverkiezingen) vonden plaats op 18 mei 2003. Op 13 juli 2003 is opnieuw voor een paars kabinet, onder leiding van de liberale premier Guy Verhofstadt, gekozen. De verkiezingen leverden grote winst voor de socialisten (het Vlaamse SP.A Spirit en de Franstalige Partie Socialiste), winst voor de liberalen (Vlaamse VLD en Franstalige MR) en voor het Vlaams Blok op, licht verlies voor de christendemocraten en zwaar verlies voor de groenen (Agelev in Vlaanderen en Ecolo in het Waals Gewest). De paarse coalitie werd hiermee voortgezet zonder (de wispelturige) groenen en met zwaardere inbreng van rood.

Op 13 juni 2004 zijn regionale verkiezingen gehouden. Deze zijn minstens zo belangrijk voor het politieke klimaat in België als de landelijke verkiezingen. Ze zijn van groot belang voor de gewesten in het land en het aanzienlijke aantal beleidsgebieden dat op gewestelijk niveau wordt beheerd. Ook bij deze verkiezingen hebben de (franstalige) liberalen en de socialisten weer gewonnen. Een andere ontwikkeling is de steeds groter wordende populariteit bij de Vlaamse kiezers van de extreemrechtse partij Vlaams Blok. De partij van De Winter zal weliswaar niet in de gewestelijke regering van het Vlaams Gewest komen, maar wordt wel een steeds grotere partij in de oppositie, waar hij veel invloed kan uitoefenen. De partij is al enkele jaren net zo groot als de socialistische partij.

In de andere gewesten, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, blijven de socialisten de grootste partij, gevolgd door de liberalen. De tegenhanger van het Vlaams Blok in Wallonië, het Front National, heeft weinig politieke invloed.

Politieke verschillen tussen de regio’s

Er zijn verschillende ontwikkelingen benoorden en bezuiden de taalgrens: Vlaanderen is vanouds een centrum-rechts bastion (christendemocraten hebben het anderhalve eeuw voor het zeggen gehad) en de linkse partijen stellen hier weinig voor. Wallonië is al decennia een rood bolwerk. Zonder PS geen regering in Namen, waar de Waalse regering zetelt. In Brussel zijn de liberalen dan weer sterker dan in Wallonië. Het beginsel van symmetrisch bestuur voor de Staat en de gewesten heeft bewerkstelligd dat in Wallonië de liberalen mee mogen regeren, hoewel dat getalsmatig niet nodig is. Op dezelfde wijze staan in de federale regering Agalev (de Vlaamse groenen) mee aan het roer, terwijl dat getalsmatig ook zonder kan.

Gevolgen van de regionalisering

Op 18 mei 2003 kozen de Belgen een nieuw federaal parlement, maar de regionale parlementen zijn pas een jaar later, in juni 2004 herkozen. Omdat de regionale regeringen in de praktijk veel invloed hebben op de politieke gang van zaken in België, maakt dit het symmetrisch bestuur van zowel de federale als de gewestelijke en gemeenschapsregeringen, dat België nastreeft, erg moeilijk. Het proces van 'defederalisering' is inmiddels zo ver doorgevoerd, dat de centrale federale regering niet veel meer doet dan Buitenlandse Zaken, Defensie en Sociale Zekerheid. Al het overige is naar de vijf gewestregeringen overgeheveld.

Bestuurlijke hervorming

In het kader van de modernisering van de federale overheidsdiensten (fod's), beter bekend onder de naam 'Copernicushervorming' wordt het voormalige systeem van ministeries omgevormd tot federale overheidsdiensten. Zo werd bijvoorbeeld het ministerie van Economische Zaken omgevormd tot de federale overheidsdienst Economische Zaken. Andere ministeries zijn dan weer opgesplitst in verschillende 'fod's'.